Studium Wychowania Fizycznego, które rozpoczęło działalność z dniem 01 lutego 1964 r., stanowiło jednostkę międzywydziałową w ramach Wyższej Szkoły Inżynierskiej (WSI), która realizować miała ogół zagadnień związanych z upowszechnianiem wychowania fizycznego wśród studentów tej uczelni. WSI utworzone w 1963 r. było pierwszą w Rzeszowie samodzielną szkołą wyższą, która powstała z przekształcenia Wieczorowej Szkoły Inżynierskiej, działającej pod patronatem Politechniki Krakowskiej i rzeszowskiej WSK od 1951 r.
W pierwszych latach działalności Studium WF realizowało na I i II roku studiów wszystkich prowadzonych kierunków obowiązkowe wychowanie fizyczne w wymiarze 2 godzin tygodniowo. Od 1967 r. wprowadzono fakultatywne zajęcia z pływania dla studentów III roku. Studium WF borykało się z brakiem własnych obiektów sportowych. Początkowo korzystano z sali I LO oraz obiektów Wojewódzkiego Ośrodka Sportu i Rekreacji, jakie stanowiły hala sportowa i kryta pływalnia.
Warunki do realizacji wychowania fizycznego i sportu poprawiły się w 1974 r. wraz z przemianowaniem WSI na Politechnikę Rzeszowską (PRz). W tym samym roku Studium WF przekształcono w Studium Wychowania Fizycznego i Sportu Politechniki Rzeszowskiej (SWFiS PRz). Obowiązujące wówczas ogólnopolskie programy studiów nakładały na SWFiS PRz obowiązek prowadzenia zajęć wychowania fizycznego w wymiarze 2 godzin tygodniowo na wszystkich latach studiów, prowadzenia, zajęć fakultatywnych, rekreacyjnych, rehabilitacyjnych, obozownictwa sportowego i turystyki kwalifikowanej oraz zajęć sportowych w sekcjach Klubu Uczelnianego AZS (KU AZS PRz). Studenci czterech lat studiów objęci zostali obowiązkowym wychowaniem fizycznym od roku 1977/78. Zajęcia organizowane przez SWFiS PRz odbywały się w trzech rodzajach grup studenckich:
- przygotowania sportowego (dla młodzieży o niskiej ogólnej sprawności fizycznej),
- specjalizacji sportowej (skupiające młodzież o ukierunkowanych zainteresowaniach sportowych, lecz nie mającej predyspozycji do uprawiania sportu wyczynowego) oraz
- rehabilitacji ruchowej (dla studentów, którym stan zdrowia nie pozwalał na udział w zajęciach sportowych).
Taki profil zajęć wychowania fizycznego, z niewielkimi modyfikacjami w zakresie oferowanych studentom treści, realizowany był w kolejnych latach. Oferta zajęć sportowych zmieniała się wraz z rozwojem obiektów i infrastruktury. Studenci kolejnych roczników mogli uczestniczyć w zajęciach, na których poznawali lub doskonalili swoje umiejętności z zakresu koszykówki, piłki siatkowej, piłki ręcznej, piłki nożnej, pływania, karate, futsalu, badmintona, tenisa stołowego, plażowej piłki siatkowej, plażowe piłki nożnej i wielu innych sportów.
Uzupełnieniem oferty Studium WFiS dla studentów PRz były zajęcia z zakresu kultury fizycznej realizowane w formie wyjazdowej. Od 1973 r. organizowano dla studentów sobotnio–niedzielne wycieczki piesze, rowerowe i narciarskie, a także obozy stałe oraz wędrowne zimowe i letnie. SWFiS PRz wspólnie z KU AZS PRz i Radą Uczelnianą SZSP organizowało szereg obozów sportowo–turystycznych, obozów żeglarskich, spływów kajakowych, rajdów pieszych i rowerowych, obozów szkoleniowych dla aktywu AZS oraz obozów o charakterze wyczynowym dla sekcji sportowych. Od 1978 r. organizowano też obozy adaptacyjne dla studentów I-go roku studiów. Po 2000 r. stopniowo rezygnowano z organizacji obozów i zajęć wyjazdowych dla studentów Politechniki Rzeszowskiej.
Szczególne miejsce w działalności SWFiS PRz zajmowały zajęcia wychowania fizycznego dla studentów kierunku lotnictwo i kosmonautyka. Od roku akademickiego 1977/78 studenci tego kierunku na specjalności pilotaż realizowali zwiększoną (do 4 godzin tygodniowo) liczbę zajęć wychowania fizycznego. Dodatkowo dla studentów tej specjalności organizowane były zimowe obozy kondycyjne (do 2002 r.) i obozy letnie nad Jeziorem Solińskim (do 2007 r.).
Integralną część programu wychowania fizycznego obowiązującego na Politechnice Rzeszowskiej stanowiła organizacja imprez sportowych. Najważniejsze dla popularyzacji sportu akademickiego były imprezy masowe organizowane wspólnie z KU AZS PRz. W latach 1964–1981 organizowano Spartakiady Uczelniane, na które składały się zawody w różnych dyscyplinach sportu. Największą popularnością cieszyły się zawody w: koszykówce, piłce siatkowej, piłce ręcznej, piłce nożnej, lekkoatletyce, pływaniu, kajakarstwie i tenisie stołowym. Od połowy lat 70-tych spartakiady stopniowo zastępowały międzyinstytutowe, a później międzywydziałowe mistrzostwa w poszczególnych dyscyplinach sportu. Duże zainteresowanie studentów uczestnictwem w uczelnianych imprezach sportowych zmusiło organizatorów do coraz większego ich urozmaicania. W ten sposób w kalendarzu imprez sportowych Politechniki Rzeszowskiej pojawiły się m. in.: lekkoatletyczna spartakiada studentów I-szych lat, turniej 6-tek piłkarskich, turniej piłki nożnej kobiet, mistrzostwa DS w piłce siatkowej, indywidualne zawody w narciarstwie alpejskim. Sportową tradycją uczelni stały się uczelniane biegi przełajowe, rozgrywana zawsze na początku roku akademickiego. Organizacja sportowych imprez dla studentów i pracowników Politechniki Rzeszowskiej wpisała się na stałe do profilu działalności SWFiS PRz.
Kadra kierownicza SWFiS PRz
Grzesik Stanisław, mgr – Kierownik SWF PRz w latach 1964–1967
Czarnek Jerzy, mgr – Kierownik SWF PRz w latach 1967–1968, Z-ca Kierownika SWFiS PRz w latach 1970–1978 i Z-ca Kierownika SWFiS PRz ds. dydaktycznych w latach 1978–1998
Januszewski Jerzy, prof. dr hab. – Kierownik SWF PRz w latach 1968–1970
Biliński Jacek, dr – Kierownik SWFiS PRz w latach 1970–1999
Lutak Jacek, mgr – Z-ca Kierownika SWFiS PRz ds. organizacji i rozwoju bazy sportowo–turystycznej w latach 1991–1999 i Kierownik SWFiS PRz w latach 1999–2012
Meder Henryk, mgr – Z-ca Kierownika SWFiS PRz ds. dydaktycznych w latach 1998–1999, Z-ca Kierownika SWFiS PRz w latach 2004–2011, Kierownik SWFiS PRz w latach 2012–2014
Pająk Jerzy, mgr – Kierownik SWFiS PRz w latach 2015–2017, Dyrektor CSA PRz w latach 2020–2021.
Kadrę kierowniczą stanowili też Zastępcy Kierownika SWFiS PRz. Poza pracownikami wymienionymi powyżej, funkcje takie pełnili:
Lewicki Andrzej, mgr – Z-ca Kierownika SWFiS PRz ds. sportu w latach 1977–1987
Kołodziej Stanisław, mgr – Z-ca Kierownika SWFiS PRz ds. sportu w latach 1987–1999
Sowa Grzegorz, mgr inż. – Pełnomocnik Kierownika SWFiS PRz ds. infrastruktury w latach 2012–2017
Gardzińska Adrianna, mgr – Pełnomocnik Kierownika SWFiS PRz ds. dydaktyki w latach 2015–2016 i Z-ca Kierownika SWFiS PRz ds. dydaktycznych w latach 2016–2017.
Na bazie doświadczeń SWFiS PRz w 2017 roku powołano Centrum Fizjoterapii i Sportu (CFiS PRz), które wniosło do działalności uczelni nową jakość: połączenie klasycznego wychowania fizycznego i sportu akademickiego z fizjoterapią, biomechaniką i nowoczesną diagnostyką funkcjonalną. W wyremontowanym skrzydle budynku J uruchomiono pracownię fizjoterapii oraz pracownię biomechaniki i diagnostyki funkcjonalnej, wyposażone w specjalistyczną aparaturę do oceny sprawności, analizy ruchu i monitorowania obciążeń treningowych. Dzięki temu obok standardowych zajęć ruchowych rozwijano programy profilaktyki urazów, wsparcia pourazowego i odnowy biologicznej, a także projekty badawcze z zakresu nauk o kulturze fizycznej i nauk o zdrowiu.
W tym okresie znacząco poszerzono ofertę zajęć – od gier zespołowych i sportów indywidualnych, przez zajęcia rekreacyjne i prozdrowotne, po specjalistyczne formy treningu oparte na aktualnej wiedzy z fizjologii wysiłku, fizjoterapii i przygotowania motorycznego. Rozwijano też działalność sekcji sportowych oraz organizację obozów, zawodów sportowych i imprez masowych, które budowały tożsamość sportową Politechniki Rzeszowskiej.
Szczególne miejsce w historii jednostki zajmuje przygotowanie motoryczne studentów specjalności pilotaż. Od lat 70. organizowano obozy kondycyjne dla studentów kierunku lotnictwo i kosmonautyka, specjalność pilotaż, będące integralną częścią ich kształcenia. Po okresie przerwy tradycja ta została wznowiona w nowoczesnej formule dzięki projektowi „Nowa jakość – zintegrowany program rozwoju Politechniki Rzeszowskiej” (POWR.03.05.00-00-Z209/17), w ramach którego w latach 2019–2022 realizowano zadanie „Terenowy Trening Pilota 1 i 2”. Projekt umożliwił połączenie wieloletnich doświadczeń w kształtowaniu sprawności przyszłych pilotów z aktualnymi standardami szkolenia i narzędziami diagnostyki funkcjonalnej. Po zakończeniu projektu formalna formuła obozów została zamknięta, jednak wypracowane rozwiązania włączono do stałej praktyki. Do programu zajęć z treningu kondycyjnego wprowadzono też ćwiczenia na żyroskopie - urządzeniu treningowym pozwalającym na przystosowanie się do przebywania w niekontrolowanych warunkach przeciążeń grawitacyjnych.
Kadra kierownicza CFiS PRz:
Polak Ewa, dr – Dyrektor CFiS PRz w latach 2017–2018, Z-ca Dyrektora CFiS PRz ds. badań i rozwoju w latach 2018–2020
Gardzińska Adrianna, dr – Z-ca Dyrektora CFiS PRz ds. dydaktycznych oraz badań i rozwoju (2017–2018), Dyrektor CFiS PRz (2018–2020)
Sowa Grzegorz, mgr inż. – Z-ca Dyrektora CFiS PRz ds. sportu i organizacji (2017–2020).
Obecne Centrum Sportu Akademickiego – jako kontynuator tradycji SWFiS PRz i CFiS PRz – prowadzi specjalistyczne zajęcia kondycyjne dedykowane wyłącznie studentom specjalności pilotaż, kontynuując ideę kompleksowego przygotowania motorycznego przyszłych pilotów. Równolegle rozwija szeroki program zajęć i wydarzeń sportowych dla całej społeczności akademickiej, wykorzystując nowoczesną bazę sportową i wynajmowaną pływalnię, a także Pracownię Usprawnienia Ruchowego oraz Pracownię Biomechaniki i Diagnostyki Funkcjonalnej. Zespół nauczycieli akademickich, trenerów, fizjoterapeutów i specjalistów przygotowania motorycznego łączy doświadczenie dydaktyczne i naukowe z praktyką treningową, dzięki czemu CSA PRz pozostaje ważnym miejscem budowania zdrowia, sprawności i integracji na Politechnice Rzeszowskiej.
Poza w/w etatowymi pracownikami SWFiS PRz i CFiS PRz byli:
Nauczyciele akademiccy:
- Strzelczyk Jan, mgr – 1966–1967
- Majka Krystyna, mgr – 1968–2003
- Haszczak Alicja, mgr – 1970–1980
- Mazurkiewicz Teofil, mgr – 1972–2005
- Kołodziej Stanisław, mgr – 1972–2007
- Pawlikowski Andrzej, dr – 1974–1982
- Lewicki Andrzej, mgr – 1974–1987
- Kościółek–Rusin Alicja, mgr – 1975–2000
- Granat Marian, mgr – 1979–2011
- Franecka Lidia, mgr – 1980–2002
- Domino Antoni, mgr – 1983–2022
- Kwiatek Ryszard, mgr – 1988–2002
- Gorczyca Franciszek, mgr – 1989–2025
- Mirkiewicz Marek, dr – 1993–1999
- Wołek Marianna, mgr – 1993– 2017
- Podpora Jacek, mgr – 2018–2019
- Oleksy Łukasz, dr – 2019–2023
- Matias Izabela, mgr – 2020–2021
Pracownicy inżynieryjno–techniczni i administracyjni:
- Michalik Janusz – 1965–1968
- Sławińska Bogumiła – 1971–1983
- Porada Stanisław – 1974 - 1992
- Krajczy Bożena – 1975–1976
- Lewicka Irena – 1977–1984
- Podolska Urszula – 1979–1983
- Cupryś Andrzej – 1983–1997
- Cierpisz Anna – 1983–2000
- Olma–Plewińska Krystyna – 1983–2008
- Zięba Edmund – 1996–1999
- Kochman Jerzy – 2001–2016
- Sowa Grzegorz, mgr inż. – 2002–2021
- Kwarta Stanisław – 2008–2022
- Sowa Ewelina, mgr – 2008–2026
- Gorczyca Krzysztof, mgr – 2018–2025
- Jahn Ewa, mgr – 2019–2020
- Mitał Ewelina, mgr – 2020–2021
- Tidman Oleksandra, lic – 2020–2021